Standarty GEK 2015 kaz Terapia


Кеудеге пальпация жасау тәсілін көрсетіңіз (ауыратын жерін, серпімділігін, дауыс дірілінің өткізгіштігін анықтау тәсілдері).
Өкпеге салыстырмалы перкуссия жасау тәсілін көрсетіңіз.
Өкпеге топографиялық перкуссия жасау тәсілін көрсетіңіз.
Өкпеге аускультация жасау тәсілін көрсетіңіз.
Жүрекке пальпация жасау тәсілін көрсетіңіз (жүрек ұшы түрткісін, «мысық пырылы» симптомын анықтау).
Жүрекке перкуссия жасау тәсілін көрсетіңіз.
Жүректі аускультация жасау тәсілін көрсетіңіз.
Ішке үстіртін пальпация жасау тәсілін көрсетіңіз.
Бауырға пальпация жасау тәсілін көрсетіңіз.
Бауырға перкуссия жасау тәсілін көрсетіңіз. (Образцов әдісі бойынша бауыр тұйықтығының көлемдерін анықтау)
Лимфа түйіндеріне пальпация жасау тәсілін көрсетіңіз.
Науқасты ЭКГ ға түсіру техникасын жасап көрсетіңіз.
Бронх демікпесінің ұстамасы кезінде көрсетілетін жедел көмек.
Астматикалық статус кезінде көрсетілетін жедел көмек.
Өкпеден қан кеткен кезде көрсетілетін жедел көмек.
Жүрек демікпесі кезінде көрсетілетін жедел көмек.
Өкпе ісінуі кезінде көрсетілетін жедел көмек.
Коллапс кезінде көрсетілетін жедел көмек.
Естен танған кезде көрсетілетін жедел көмек.
Гипертоникалық кризде көрсетілетін жедел көмек.
Стенокардия ұстамасы кезінде көрсетілетін жедел көмек.
Миокард инфаркты кезінде көрсетілетін жедел көмек.
Кардиогенді шок кезінде көрсетілетін жедел көмек.
Асқазаннан қан кеткен кезде көрсетілетін жедел көмек.
Бауыр шаншуының ұстамасы кезінде көрсетілетін жедел көмек.
Бүйрек шаншуының ұстамасы кезінде көрсетілетін жедел көмек.
Гипергликемиялық кома жағдайында көрсетілетін жедел көмек.
Гипогликемиялық кома жағдайында көрсетілетін жедел көмек.
Анафилактикалық шок кезінде көрсетілетін жедел көмек .
Квинке ісігі кезінде көрсетіліетін жедел көмек.

.
Лимфа түйіндерінің пальпациясы
Мақсаты: көлемін,тығыздығын,ауырсынуын,қозғалғыштығын,өзара және терімен біріккен және бірікпегенін,бетінің кедір-бұдырлығын анықтау.
Көрсеткіші: жедел созылмалы инфекциялы аурулар,рак ауруының таралуы (метастазы),туберкулез,қан аурулары.
Қарама – қарсы көрсеткіші: жоқ
Мүмкін болатын асқынулары: жоқ
Қажетті заттар: сабын,бір реттік сүлгі,төсек жаймасы.
Іс-әрекет алгоритмі:
Бөлме жылы және тыныш болу керек;
Тексерушінің қолы жылы,тырнағы қысқа алынған болуы керек;
Қолды гигиеналық деңгейде жуыңыз;
Науқастың беліне дейін шешінуін сұраңыз;
Пальпацияны шүйде аймағынан бастаңыз,кейін құлақ айналасы,жақ асты,бұғана үсті,қолтық асты,шынтақ,шат аймағын екі жақтан тексеріңіз;
Пальпацияны екі қолдың саусақтарын бүгіп және сәл басып жүргізіңіз;
Көлемін,тығыздығын,ауырсынуын,қозғалғыштығын,өзара және терімен біріккен және бірікпегенін,бетінің кедір-бұдырлығын анықтаңыз;
Ескерту!
1.Қалыпты жағдайда лимфа түйіндері,әсіресе үлкендерде анықталмайды.
2.Лимфа түйіндерінің ұлғаюы және олардың ауырсынуы жақын орналасқан қабыну ошағымен немесе қатерлі ісік процесімен байланысты.
3.Лимфа түйіндерінің аздап ұлғаюы және тығыздалуы кейбір созылмалы инфекциялы ауруларда байқалады (мысалы: туберкулез,бруцеллез,балаларда рахит ауруында).
4.Барлық лимфа түйіндерінің ұлғаюы,лимфа түйіндерінің «топтасып» ұлғаюы лимфогранулематоз,лейкоз,жүре пайда болған иммундық тапшылықты,қатерлі ісік ауруының бар-жоғын анықтау талап етіледі.


ЭКГ қою техникасы
Мақсаты: диагностикалық
Көрсеткіші: АГ, Стенокардия, Миокард инфарктісі,Жүрек ақаулары,Жүрек жеткіліксіздігі.
Қарама қарсы көрсеткіші: жоқ
Керекті заттар: кушетка, простыня, простыня, аппарат ЭКГ.
Іс-әрекет алгоритмі:
Науқасқа беліне дейін және балтырына дейін шешінуін өтінеміз
Науқасты шалқасынан жатқызу
Кеудесіне және балтырының 3\1 бөлігіне ылғал гел жағу.
Ылғалдандырылған теріге метал пластинкалы электродтарды фиксациялайтын шипци көмегімен орналастыру
Металды пластинкалы электродтарды мына ретпен орналастыру:
Оң қолға қызыл электрод
Сол қолға сары электрод
Оң аяққа жасыл электрод
Сол аяққа қара электрод
Кеуденің электродтар қойылатын жеріне ылғал гелді жағу
Кеудеге резеңке присоскалар көмегімен саны бойынша рет ретімен 6 жерге орналастыру:
V1 -Оң жақ төс маңы сызығымен IV қабырға
V2-сол жақ төс маңы сызығымен IV қабырға
V3- сол жақ төс маңы сызығымен V қабырға
V4-бұғана орта сызығы бойыменV қабырға
V5-қолтық алды сызығымен V қабырға
V6-қолтық орта сызығымен V қабырға
ЭКГ аппаратын қосып, «пуск» термесін басып ЭКГ жазбасын жазу.(әр бір шектемеде үш жүрек комплексі жазылып алуы тиіс)
12 шектемеден кейін жазба аяқталған соң ЭКГ өшіру.Науқастан электродтарды алып тастау.
Тіркелген ЭКГ лентасына науқастың аты жөні,жасы,ЭКГ тіркелген күні жазылады.
Өкпеге топографиялық перкуссия жасау әдісін көрсетіңіз.
Өкпенің топографиялық перкуссиясы- өкпенің жоғарғы ұшын анықтау (өкпенің жоғарғы шекарасы), Кренинг кеңістігінің ені;
Мақсаты: өкпе шекараларын анықтау.
Көрсеткіші: пневмония, туберкулез, қатерлі ісік, ателектаз, өкпе инфаргі, экссудативті плеврит, гидроторакс, гемоторакс, өкпе эмфиземасы, пневмоторакс, абсцесс, өкпе туберкулезі;
Қарама- қарсы көрсеткіші: жоқ
Асқынулары: жоқ
Керекті заттар: сабын, бір реттік сүлгі, орындық.
Жасап көрсету реті:
Бөлме жылы және тыныш болу керек.
Тексерушінің қолы жылы, тырнағы алынған болу керек.
Қолыңызды гигиеналық деңгейде жуыңыз.
Науқастан киімін беліне дейін шешуін сұраңыз.
Тексерулішінің алдында тұрыңыз.
Өкпенің жоғарғы ұшын алдынан анықтаңыз (өкпенің жоғарғы шекарасы).
Қалақша саусақты бұғанаға параллель қойыңыз.
Бұғана ортасынан бастап жоғары қарай бәсең перкуторлы дыбысқа дейін перкуссия жасаймыз.
Анық дыбыс естілген жерін белгілейміз.
Кейін тексерулішінің артына тұрыңыз.
Өкпенің жоғарғы ұшын артынан анықта (өкпенің жоғарғы шекарасы)
Қалақша саусақты жауырын үсті ойыққа қойыңыз.
Қалақша саусақты жоғары жүргізе отырып, VII мойын омыртқаның тұсынан 3-4 см сыртқа орналасқан қарай перкуссия жасаймыз.
Кренинг кеңістігінің енін анықтау.
1.Трапеция тәрізді бұлшық етке қалақша саусақты көлденеңнен қойыңыз және алдымен жоғары қарай ,кейін сыртқа қарай тұйық дыбыс пайда болғанша перкуссия жасаңыз.
2. Анық дыбыстан тұйық дыбысқа ауысқан жердегі нүктелердің арасын сантиметрмен өлшеңіз.
Ескерту:
Өкпенің жоғарғы шекерасы алдынан – қалыпты жағдайда бұғанадан - 3-4см.
Өкпенің жоғарғы шекарасы артынан- VII мойын омыртқаның өсіндісінің тұсына сәйкес келеді
Крениг кеңістігінің ені қалыпты жағдайда – 4-7см. Сол жақта бұл аймақ , оң жақа қарағанда 1-1,5см артық.
Крениг кеңістігінің азаюы және өкпенің жоғарғы шекарасының төмендеуі – өкпе ұшының солуы кезінде, туберкулез кезінде анықталады.
Крениг кеңістігі ұлғаюы және өкпенің жоғарғы шекарасының жоғарылауы – өкпе эмфизема ауруында, бронх демікпесінің ұстамасы кезінде анықталады.
Жүрек пальпациясын көрсетіңіз (ережесі, пальпация тәсілі).
Жүрек пальпациясы – жүрек ұшын анықтау.
Мақсаты: жүрек ұшының локализациясын, кеңдігін, биіктігін және күшін.
Көрсеткіші: эксудатты плеврит, бір жақты гидроторакс, гемоторакс,пневмоторакс,миокардит,жүрек ақауы,кардиомиопатия,гипертоникалық ауру,ревмокардит,жүрек жеткіліксіздігі,пирикардит,тиреотаксикоз.
Қарама-қарсы көрсеткіші:жоқ.
Болатын асқынуы:жоқ.
Ресурстары:сабын,бір қолданбалы орамал,кушетка,жайма.
Іс-әрекет алгоритмі:
Бөлме жылы және тыныш болуы қажет
Тексерушінің қолы жылы және тырнағы алынған болуы қажет
Қолды гигиеналық дәрежеде жуу
Науқастан киімді беліне дейін шешуді өтіну
Оң қолдың алақанын тексерілушінің кеудесіне білекті кеудеге, ал саусақтарды қолтық асты аймаққа 4 және 7 қабырғалар арасына қою қажет
Аздап бүгілген үш саусақпен 5 қабырға аралықта алдыңғы қолтық асты сызығына аз күшпен пальпация арқылы жүрек ұшын сезіну
Көлемін,биіктігін,күшін,резистенттілігін анықтау(қалыпты жағдайда жүрек ұшы 5 қабырға аралықта ортаңғы бұғана сызығынан 1-1,5см ішке қарай анықталады)
Ескерту:
Жүрек ұшының сипаттамасы:
Көлемі-қалыпты жағдайда 1-2см тең,жүрек ұшыны кеудеге соққысының көлемі 2см үлкен болса-жайылмалы егер 1 см кіші болса шектелген.
Биіктігі жүрек ұшы аймағының тербеліс амплитудасымен сипатталады:жоғарғы-сол жақ қарынша гипертрофиясында;төменгі-сол жақ қарыншаның жиырылу қабілетінің тқмендеуінде,осыған орай көлеміде өзгереді
Күші-сол жақ жүрекшенің жиырылу қабілетін жүрек ұшын пальпация жасаңан кезде қандай күшпен болғанын анықтайды
Резистенттілігі-тікелей жүректің бұлшық етінің тығыздығын сипаттайды.Сол жақ қарыншаның гипертрофиясы және дилатациясы жүрек ұшын жасайтын оның локализациясы және бастапқы сапалары өзгереді,бұндай сапаларға көлемі,биіктігі,күші және резистенттілігі жатады.Қалыпты жағдайда жүрек ұшы пальпацияланбайды.оң жақ қарыншаның гипертрофиясында жүрек түрткісі кеудеден сол жаққа қарай пальпацияланады.
Ішке үстіртін пальпация жасау әдісі.
Ішке үстіртін (беткей) пальпация жасау әдісі.
Мақсаты: іштің бұлшықетінің қатты-жұмсақтығын,ауыратын-ауырмайтындығын,жарық және қатерлі ісіктің,тығыздалу,түйіндерін анықтау
Көрсеткіші: іш қуысы мүшелерінің аурулары,перитонит,ішек және асқазан жара ауруының асқынуы,аппендицит кезіндегі тесілу, холецистит.
Қарама-қарсы көрсеткіштері: жоқ
Асқынулары: жоқ
Қажетті заттар: сабын, бір реттік сүлгілер,кушетка, ақ жаймалар.
Іс-әрекет алгоритмі:
1. Бөлме жылы,жарық және құрғақ болу керек;
2. Тексерушінің қолы жұмсақ,таза,жылы тырнақтары алынған болу керек;
3. Қолды гигиеналық деңгейде жуу;
4. Науқастан киімін беліне дейін шешуін сұраңыз;
5. Науқасты кушеткаға немесе қатты жерге жастықсыз жатқызу;
6.Науқастың қолын кеудесіне қойып,аяғын созып,басын жастықсыз жатуын сұраймыз,басы жоғары болса іш бұлшықетінің қатаюына алып келеді,ол пальпация жасауға кедергі болады;
7.Науқастың оң жағында,бетпе-бет қарап отырыңыз,орындық науқастың төсегімен бірдей деңгейде болу керек;
8.Оң қолыңызды науқастың ішіне қойыңыз (алақан жазылып,саусақтар бүгулі болу керек);
9.Науқастың аузымен терең дем алуын сұраймыз,мүмкіндігінше іш бұлшықеттері тыныс алуға қатысу керек,бұл кезде іш бұлшықеттері босайды;
10.Пальпацияны сау мүшеден бастайды;
11.Оң қолдың саусақтарын сәл бүгіп науқастың ішіне қойыңыз және ақырындап,тереңдемей ішке пальпация жасаңыз;
12.Пальпация сол жақ мықын аймағынан бастап және біртіндеп сол жақ қабырға астына көтеріліңіз,эпигастрии аймағы,оң жақ қабырға астына көшіңіз,оң жақпен төмендеп,оң мықын аймағына түсіңіз;
13.Осылайша пальпация сағат тіліне қарсы бағытта жүргізіледі;
14.Сосын іштің ортаңғы бөлігіне пальпация жасап,эпигастрии аймағынан бастап,төмен қасағаға қарай жүргізіңіз;
15.Іш бұлшықетінің айырылуын және кіндік айналасында,ақ сызықта жарықтың бар-жоғын анықтаңыз;
16. Ол үшін оң қолдың саусақтарын сәл бүгіп,төстің семсер өсіндісінінен төмен іштің ақ жолағына қолыңызды қойып,науқастын басын көтеруін сұраймыз;
17. Іштің үстіртін беткей пальпациясын жүргізіңіз:
1.іштің алдыңғы бөлігінің қатты-жұмсақтығын анықтау;
2.іштің алдыңғы бөлігінің ауыратынын-ауырмайтындығын анықтау;
3.іштің тік бұлшықетінің айырылуын,кіндік айналасында және іштің ақ сызығында жарықтың бар-жоғын анықтау;
4.іш қуыс мүшелерінің ұлғаюын,үстіртін орналасқан ісікті анықтау;
Бауыр перкуссиясы.ОБРАЗЦОВ В.П. бойынша бауыр тұйықтығының көлемдері
Мақсаты: абсолютті бауыр тұйықтығының жоғарғы және төменгі шекарасын анықтау. Көрсеткіші: жүрек жеткіліксіздігі, бүйрек ,ішек,бауыр,көк бауыр аурулары;
Қарама-қарсы көрсеткіші: жоқ;
Мүмкін болатын асқынулар: жоқ
Қажетті заттар: сабын, бір реттік сүлгі, кушетка, төсек жаймасы.
Іс-әрекет алгоритмі:
1.Бөлме жылы және тыныш болуы керек
2.Тексерушінің қолы жылы, жұмсақ, құрғақ , тырнағы қысқа алынған болуы керек.
3. Қолыңызды гигиениялық деңгейде жуыңыз.
4.Науқастың сыртқы киімін шешіп, кушеткаға жатып, қолын кеудесіне қоюын, аяғын созып, жәй дем алуын сұраңыз.
5.Төсектің оң жағында науқаспен бетпе –бет отырыңыз,орындықтың биіктігі науқас төсегімен бірдей деңгейде болуы керек.
6. Қалақша саусақты анықтайтын шекараға параллел қойыңыз, анық дыбыстан тұйық дыбысқа дейін жәй перкуссия жасаңыз.
7.Анықталған шекараны қалақша саусақтың дыбыс анық естілген жағынан белгілеңіз.
Образцов В.П. әдісі бойынша бауырдың жоғарғы шекарасын перкуссия жасап анықтаңыз
1.оң жақ төс маңы сызығы бойынша II қабырға аралыққа қалақша саусақты қойыңыз ,жәй перкуссияны төмен қарай V1 қабырғаға дейін жүргізіңіз, тұйық дыбыс естілген жерде қалақша саусақтың дыбыс анық естілген жағынан белгілеңіз
2. оң жақ ортаңғы бұғана сызығы бойынша II қабырға аралыққа қалақша саусақты қойыңыз, жоғарыдан төмен қарай қабырға аралықпен V1 қабырғаға дейін жүргізіңіз, дыбыс өзгерген жерді белгігеңіз.
3. оң жақ алдыңғы қолтық асты сызығы бойынша II қабырға аралыққа қалақша саусақты қойыңыз, жоғарыдан төмен қарай қабырға аралықпен V11 қабырғаға дейін жүргізіңіз, дыбыс өзгерген жерде қалақша саусақтың дыбыс анық естілген жағынан белгілеңіз.
Образцов В.П. әдісі бойынша бауырдың төменгі шекарасын перкуссия жасап анықтаңыз
1. Қалақша саусақты анықтайтын шекараға параллел кіндік тұсына қойыңыз,алдымен оң жақ алдыңғы қолтық асты сызығы бойынша, кейін оң жақ ортаңғы бұғана сызығы бойынша,содан соң оң жақ төс маңы сызығы бойынша және алдынғы ортаңғы сызық бойынша төменнен жоғары қарай тимпаникалық дыбыстан тұйық дыбысқа дейін жәй перкуссия жасаңыз, дыбыс өзгерген жерді белгілеңіз.
2.сол жақ қабырға доғасына қалақша саусақты тігінен қойып X1 қабырғадан бастап төс сүйегіне қарай тыныш перкуссия жүргізіңіз, тимпаникалық дыбыстан тұйық дыбысқа өткенде белгілеңіз.
Ескерту:
1.бауырдың жоғарғы шекарасы оң жақ төс маңы сызығы және ортаңғы бұғана сызығы бойынша VI қабырға тұсында, оң жақ алдыңғы қолтық асты сызығы бойынша VI I қабырға тұсында орналасқан.
2. бауырдың төменгі шекарасы оң жақ алдыңғы қолтық асты сызығы - X қабырға, ортаңғы бұғана сызығы бойынша –қабырға доғасамен сәйкес, оң жақ төс маңы сызығы- қабырға доғасынан 2см төмен, алдыңғы ортаңғы сызығы бойынша төстің семсер өсіндісінен 4-6 см төмен,сол жақ қабырға доғасы бойынша – сол жақ төс маңы сызығы тұсында.
3. қалыпты жағдайда бауыр өлшемдері оң жақ алдыңғы қолтық асты сызығы бойынша- 10-12см, оң жақ ортаңғы бұғана сызығы бойынш 9-11 см, оң жақ төс маңы сызығы бойынша – 8-11 см.
Бауыр пальпациясы;
Мақсаты: пальпация арқылы бауырдың төменгі шетінің орналасқан жерін,ауырсынуын,
тығыздығын, түрін анықтау.
Көрсеткіші: бауырдың майлы гепатозы, созылмалы инфекциялы аурулар,улану, (арақтан
болған) бауырдың эхинококкозі, бауырдың альвеококкозі,тұқым қуалайтын зат алмасу аурулары (гликогеноздар,гемохроматоз);жедел және созылмалы гепатиттер,бауыр циррозы, бауырдың қатерлі ісік ауруы әне оның таралуы, лейкоздар және гемабластоздар, жүрек жеткіліксіздігі.
Қарама-қарсы көрсеткіші:жедел қабыну аурулары және іш мүшелерінің зақымдануы;
Болатын асқынулар: жоқ
Қажетті заттар: сабын, бір реттік сүлгі, кушетка,тқсек жаймасы.
Іс-әрекет алгоритмі:
1.Бөлме жылы, тыныш болуы керек;
2. Тексерушінің қолы жылы, жұмсақ, құрғақ , тырнағы қысқа алынған болуы керек.
3. Қолыңызды гигиеналық деңгейде жуыңыз.
4. Науқастан шыртқы киімін шешіп,кушеткаға жатып немесе қатты жерге аласа жастықпен,басын сәл көтеріп, қолдарын кеудесіне қойып,аяғын созып, дем алуын
сұраймыз.
5. Төсектің оң жағында науқаспен бетпе бет қарап орындыққа отырыңыз,орындық биіктігі науқас төсегімен бірдей деңгейде болуы керек .
6.Перкуссия арқылы бауырдың төменгі шекарасын анықтаңыз.(пальпация үшін оң қолды қою)
7. Оң қолыңызды науқастың ішіне алақанды жазып, саусақтар сәл бүгіп, оң жақ қабырға астына перкуссияда табылған бауыр шекарасынан 3-5 см төмен қойыңыз.
8.Сол қалдың 4 саусағымен алақаны оң жақ қабырға доғасын бел тұсынан, ал бас бармақ қабырға доғасын алдынан қапсыра ұстайды.Бұл кеуде қуысының қозғалмалылығын дем алғанда шектейді, және диафрагманың төмен қарай қозғалысын күшейтеді.
9.Бауырдың төменгі шекарасына пальпацияны оң жақ бұғана орта сызығымен,оң жақ төс маңы сызығымен, алдыңғы ортаңғы сызығымен жүргізеді.
10.Қолды дұрыс қойғаннан кейін, оң қолмен теріні төмен жиырамыз, дем шығарғанда саусақтың ұшын біртіндеп ішке енгіземіз(терең емес 1-2 см),науқастың терең дем алуын сұраймыз.
11.Терең дем алғанда бауыр қабырға доғасынан шығып пальпацияда білінеді.
12. Егер бауырдыңтөменгі шекарасы білінбесе, саусақты 1-2 смжоғарлатып қайта пальпация жасаймыз.
13.Пальпацияда бауырдың шетін, тегістігін, консистенциясын, сезімталдығын бағалаңыз. Ескерту:
1.қалыпты жағдайда бауырдың шеті жұмсақ, түзу, оның беті тегіс, ауырмайды.
2.Бауыр циррозында, қатерлі ісік ауруында бауыр тығыздығы артады.
3. қатерлі ісік ауруында бауыр бұдыр, тегіс емес, тығыз болады.
Бронх демікпесінің ұстамасы кезіндегі жедел көмек көрсету
Мақсаты: тұншығу ұстамасын жою
Көрсеткіші: Бронх демікпесінің ұстамсы
Қарама –қарсы көрсеткіші : жоқ
Асқынулары: астматикалық статус (демікпе күйі)
Қажетті заттар: муляждар, кушетка, оттегі жастықшасы, қысқыш, дәкеден жасалған салфетка, ерітінділер: Эфедрин 5%-1 мл,эуфуллин 2,4 %-10 мл, димедрол 1%-1-2мл, пипольфен 2,5%-2 мл к/т; преднизалон60-90мг немесе гидрокортизон 125-250 мг ерітінділерді көктамырға енгізуге арналған штатив.пинцет, залалсыздандырылған мақта шаригі, этиль спирті 96%, лейкопластрь, залалсыздандырылған қолғап, бір рет қолданылатын щприцтер- 5мл,10мл,20мл, бір реттік система
Іс- әрекет алгоритмі:
Таза ауамен қамтамасыз ету;
Пациентке физикалық және психикалық тыныштық беру;
Қысып тұрған киімін шешу
Пациентке басын жоғарылатып, қолын тіреп отыратын ынғайлы жағдай беру.
Аллергия тудыратын себептерді жою
Дәрігер шақыру
Қалта ингаляторын бронхолитиктермен (беротек,сальбутамол, алупент, вентолин ), қолдану.
Пациентке ылғалды таза ауа беру
Пациентке жылы тағам беру
Дәрігердің нұсқауымен дайындау керек
Эуфиллин 2,4% - 10мл көк тамырға
Эфедрин 5% - 1мл
Димедрол 1% - 1-2мл немесе пипольфен 2,5% - 2мл көк тамырға
Преднизолон 30-120мг немес гидрокортизон 125-250 мг к.т
Пациенттің жағдайына байланысты бөлектейміз
Ескерту:
1. Бронхиалдық ұстама кезінде реанимация бөліміне тасымалдау.
Астматикалық статус кезіндегі жедел көмек көрсету;
Мақсаты: бронхтың тарылуын жою.
Қажетті заттар: Қажетті заттар: оттек балоны, маска,дәке салфеткасы, танометр, фонендоскоп, залалсыздандырылған:бір реттік шприцтер, мақта шариктері, этиль спирті 700, жгут, қолғаптар, дез ерітіндідегі пинцет, лоток, бір реттік система дәрілік заттар: реополиглюкин 1000 мл, эуфиллин 2,4% ертіндісі, преднизолон 90 мг немесе гидрокартизон 250 мг, гепарин 10000 ЕД;
Іс-әрекет алгоритмі:
1.науқасты тыныштандыру, ыңғайлы жағдай беру, қысып тұрған киімін шешу,таза ауа беру, физикалық және психикалық тыныштық;
2.қалта ингаляторын қолдану;
3. бронхолитиктерді небулайзер арқылы(сальбутамол 100 мкг/доза) 5-10 минут ішінде беру;
4.ылғалды оттекті маска арқылы беру;
5. 2,4 %-10-15 мл эуфиллин ертіндісін к/т алғашқы 5-7 минутта енгізу, кейін 2,4 %-3-5 мл эуфиллин ертіндісін инфузиялық ертіндімен к/т тамшылатып енгізу;
6. 90-150 мг преднизолон ертіндісін к/т бірден енгізу;
7. 0,9% -500 мл натрий хлор ертіндісін к/т тамшылатып енгізу немесе 4% - 500 мл натрий гидрокарбонатын к/т тамшылатып енгізу;
8. 5000-10000 ЕД гепарин к/т енгізу:
9. пациентті үнемі қадағалау: пульс, АҚҚ, ТАЖ;
10. науқасты жан сақтау бөліміне жатқызу немесе қарқынды емдеу бөлмесіне жатқызу.
11. зембілмен жатқызып немесе басын көтеріп отырғызып тасымалдау;
Ескерту:
- тыныштандыратын, антигистаминді, зәр жүргізетін, кальций және натрий препараттарын ( физ.ертіндіні де) енгізуге болмайды!;
- бронхолитиктерді үнемі жиі қолдану науқастың өміріне қауіпті;
Өкпеден қан кеткендегі жедел көмек көрсету
Мақсаты: Қан кетуді тоқтату.
Көрсеткіші: қан түкіру, қақырықта қан болу, қақырық: қызғылт, көпіршікті немесе
сұйық, көп мөлшерде қан кету, терісі бозғылт, науқас қорыққан, артериальды қан қысымы төмендеген ,естен танған, өкпеде ұсақ көпіршікті сырыл.
Қарама- қарсы көрсеткіші: жоқ;
Асқынулары: тахикардия, АҚҚ төмендеуі, коллапс, жедел жүрек жеткіліксіздігі;
Қажетті заттар: оттегі, система, жгут, шприцтер, залалсыздандырылған мақта заттары, марілер, залалсыздандырылған лоток,дәрілік заттар, этил спирті 700.
Іс-әрекет алгоритмі:
1.Дәрігер шақыру.
2.Науқасты тыныштандыру.
3.Басын сәл көтеріп аяғын түсіріп отырғызу.
4.Қалта түкіргішін қолдануды үйрету
5.Тамақты ыстық ішпеу
6.Ыстық ванна, душ қабылдамау
7.Дәрігер келгенше сөйлеуге және қозғалуға тыйым салынады.
8. Тамақты суытып ішу
9. Қан құю. Реополилиглюкин,плазмоалмастырғыш ертінділер және жаңа донор қанын құю.
10. Дәрілік заттар дайындау.
1. Хлорид кальция немесе глюканат кальция 10%-1-5 мл көк тамырға
12.Эпсилон аминокапрон қышқылын 5%- 100мг көк тамырға
13.Викасол 1%-1 мл көк тамырға
14.Аскорбин қышқылы.
15. Кіші қан айналым шеңберіндегі қан қысымын төмендету үшін эуфиллин 2,4%-10 мл.
16.Жөтелді азайту үшін кодеин 0,1мг х 3 рет күніне.
17.Көмектеспесе – хирургиялық ем. Ауруханаға жатқызу.
Ескерту:
1.Сол жақ қарыншаның жеткіліксіздігі кезінде диуретиктер (40-80мг лазикс көк тамырға)және оттек терапиясы.
Жүрек демікпесі кезінде жедел көмек көрсету
Мақсаты: Өкпе ісінуіне өтуіне мүмкіндік бермеу;
Көрсеткіші: кенеттен ентігк,әлсіздік,суық тер басу,мазасыздық,беті көкшіл,тыныс алу қиын,кеудесінде бұрқылдаған сырыл естіледі;
Қарама-қарсы көрсеткіштері: жоқ;
Асқынулары: өкпе ісінуі;
Керекті заттар: оттегі,система, жгут, шприцтер, стерильді мақталар,марлі,лоток,дәрілік препараттар, этиль спирті 700.
Іс-әрекет алгритмі:
1.Дәрігер шақырыңыз;
2.Таза ауамен қамтамасыз ету;
3.Науқастың қысып тұрған киімін шешу;
4. Науқастың аяғын төмен түсіріп отырғызыңыз (арқасын тіреп отыру үшін жастық қойыңыз);
5.Резиналы баллон арқылы аузынан шырыш пен көпіршікті сорып алыңыз;
6.Тіл астына нитроглицерин таблеткасын беріңіз (АҚҚ 100 мм с.б артық болса);
7.Оттекті көпіршікті басқыштан өткізіп беріңіз (10% антифомсилан немесе спирт);
8.Инъекция түрінде салатын дәрілерді дайындау:
9.морфин гидрохлорид 1%
10.дроперидол 0,025%
11.димедрол 1%
12.Фуросемид (лазикс)-40-160мг.
13.Преднизолон-30-60 мг.
14.Пентамин 5% (АҚҚ жоғарылағанда)
15.эуфиллин 2.4%
16.строфантин 0.025%
17.кордиамин 25%
18.АҚҚ қайта өлшеңіз және пульс
19.Дәрігер тағайындаған дәрілерді салыңыз.
Ескерту:
- дәрілер болмаған жағдайда аяқ-қолына байлам салыңыз;
- зеңбілмен тасымалдаңыз;


Өкпе ісінуі кезінде жедел көмек көрсету
Мақсаты:
Қан циркуляциясындағы массаны азайту. Өкпе дегидратациясы;
Жүрек жұмысын азайту. Қысымды түсіру;
Ұлпаларды оттегімен қамтамасыз ету шараларын жақсарту;
Жүрек жиырылу қабілетін жақсарту.
Көрсеткіші:
Тұншығу;
Беті бозғылт – сұр немесе цианозды, қорқынышты білдіретін түр;
Кеудеде қысу, ауырсыну сезімі;
Алыстан жағымсыз сырылдардың естілуі;
Қақырық: қызғылт, көпіршікті немесе сұйық.
Қарама-қарсы көрсеткіші: жоқ
Асқынуы:
Тахикардия;
Өкпе веналарына қан баруының төмендеуі;
Оң жақ жүрекшеге веналық қанның құйылуы жоғарлайды және өкпе қанға толады.
Ресурстар: оттегі, система, бұрау, шприцттер, стерильді заттар – мақта, дәке, лоток, дәрілік препараттар.
Іс – әрекет алгоритмі:
Дәрігер шақыру;
Тыныштандыру, науқасты отырғызып, аяқ астына орындық қою;
Таза ауамен қамтамасыз ету;
Нитроглицеринді тіл астына қою және қайталама дозасын әрбір 15-20 минут сайын;
Науқасқа этил спирті арқылы өткізілген Бобров жүйесін беру (100мл су 30мл 96пайыздық спиртке);
Аяқ қолына бұрау салу (3 тен көп емес, қойған уақытын есептеу);
дәрілік препараттарды дайындау:
Морфин ертіндісі 1%-1мл;
Лазикс ертіндісі 1%-4мл;(фуросемид 80-240мг,эуфиллин 120-240 мг-брадикардия болған жағдайда);
Дроперидол ертіндісі 0,025%- 2-4мл;
Фентанил ертіндісі 0,005%-1 мл;
Нитропруссид натрий ертіндісі 50мг – 500мл 55мл глюкоза ертіндісіне;
Пентамин ертіндісі 5 %-25 100мг АҚҚ 140-99мм сын.б.жоғары болғанда, изотоникалық натрий хлор ертіндісіне бөліп 20 мл;
Преднизалон -60-120мг.;
Дофамин (2-5 мл 0,05 %400 мл 55 глюкоза ертіндісіне көк тамырға тамшылатып)- артериялық гипотония болған жағдайда.
Коллапс кезіндегі жедел көмек көрсету.
Мақсаты: тамыр тонусын көтеру, АҚҚ қалпына келтіру;
Көрсеткіші : артериальды және венозды қымсымның кенеттен төмендеуі,
пневмония , перитонит, нейротоксикоз, қан жоғалту, сусыздану, улану,
элетрожарақат, организмге күн өту , кез келген аурудың терминальді кезеңі.
Қарама-қарсы көрсеткіші : жоқ
Асқынулары: ,жүрек жұмысының бұзылуы,өліп кетуі мүмкін
Қажетті заттар: кофеин бензоат натрия ертіндісі 10%- 1 мл , кордиамин 2мл,камфор және
этил спирті,жылтқыш, одеяло, реополиглюкин, натрия хлордің изотоникалық ертіндісі,
норадреналин 0,2%- 1мл,5% глюкоза ертіндісі, ,допамин,нашатыр спирті , ертінділерді көк тамырға тамшылатып құюға арналған штатив ,мақта шариктері, этил спирт 700, лейкопластырь, қолғаптар, залалсыздандырылған, шприцтер бір реттік-5мл, 10мл, 20мл,
бір реттік система, зембілдер, тонометр, фонендоскоп, дәкеде салфеткасы;
Іс –әрекет алгоритмі:
1.Тездетіп дәрігер шақыру;
2.Науқасқа ыңғайлы көлденең жағдай беру, аяқ жағын 30–45° бұрышта сәл көтеру.
3. Еркін тыныс алуды қамтамасыз ету- қысып тұрған киімін шешу,бөлмені желдету.
4. Пульсті тексеру, артериальды қысымды өлшеу 5 минут сайын манжетті шешпей тұрып өлшеу.
5. Науқастың мұрнына нашатыр спиртіне матырылған мақта дөңгелегін әкелу;
6. Аяғын камфор немесе сумен ерітілген этил спирімен уқалағыз немесе массаж жасаңыз. Науқастың аяқ қолына жылтқыш қойыңыз, одеяломен жабыңыз.
Дәрігер тағайындауымен:
1. кофеин бензоат натрия 10% -1 мл немесе кордиамина2-3мл ертіндісін т/а енгізу.
2.көмектеспесе мезатон 1%-1,0 мл б/е, т/а немесе преднизолон (30—60 мг) к/т тамшылатып инфузиялы терапиямен (реополиглюкин, натрия хлорид изотоникалық ертіндісі).
3. норадреналин 0,2%- 1мл ертіндісін 5% -50 мл глюкоза ертіндісімен к/т тамшылату 10–20 там/мин, ауыр жағдайда 20–30 там/мин. АҚҚ бақылай отырып.
4. көмектеспесе допамин 8–10 мкг/кг/мин ,АҚҚ және ТАЖ бақылай отырып
5.Алғашқы көмек көрсетілгеннен кейін реанимация бөліміне және интенсивті терапия бөліміне жатқызады.
Ескерту:
- Еске сақтаңдар!
Науқасқа еш қашан нитроглицерин, валидол, но-шпу, валокордин, корвалол бермеңіздер. Бұл дәрілер тамырды кеңейтеді, қазіргі уақытта тамыр тонусы төмендеген.
Егер науқас ессіз болса , дәрімен су ауыз арқылы берілмейді.Науқастың бетіне шапалақтап келтіруге болмайды.

Естен танған кезде жедел көмек көрсетіңіз.
Мақсаты: тездетіп есін келтіру;
Кқрсеткіші : кенеттен есі тұманданып басы айналу,құлағы шулау,лоқсу, есінеу,терісі кенеттен бозару,аяқ қолы мұздау,беті терлеу, көз қарашығы кеңею,тамыр соғысы бос,АҚҚ төмен,естен танады;
Қарама-қарсы көрметкіші: жоқ;
Асқынуы: тырысулар;
Қажетті заттар: оттегі, система, байлам, шприцтер, залалсыздандырылғанмақта, марлі,
лоток,дәрілік заттар, этил спирті 700.
Іс-әрекет алгоритмі:
1.Дәрігер шақыру
2.Таза ауамен қамтаамасыз ету
3.Пациенттің қысып тұрған киімін шешу
4.Науқасты шалқасынан жатқызып басын сәл төмендету
5.Жағасын босату
6.Таза ауамен қамтамасыз ету
7.Мұрнына нашатыр спиртіне матырылған мақтаны әкелу
8.Бептіне суық су шашау
10.Аяқ қолына жылтқыш беру. Дәрілік заттарды дайындау:
12. кофеина 10% -1 мл ертіндісін т/а немесе кордиамина 2 мл
13. эфедрин ертіндісі 5%- 1мл
14. мезатон 1%- 1мл т/а
15.норадреналин 0,2%- 1 млт/а
Ескерту:
1.Қайталап естен танса ауруханаға жатқызу.
Гипертоникалық кризде жедел көмек көрсету.
Мақсаты: артериальды қан қысымын 2 сағат ішінде 15-20% төмендету;
Көрсеткіші: ОКН, гипертоникалық криз;
Қарама- қарсы көрсеткіші: жоқ;
Мүмкін болатын асқынулар: ОКС, сол жақ қарыншаның жедел жеткіліксіздігі(жүрек демікпесі, өкпе ісігі),ми-кан айналымның жедел бұзылуы.
Қажетті заттар: адамның муляж фантомы, кушетка, тонометр, фонендоскоп,қыша қағазы ,жылытқыш, марлы салфеткасы, анаприлин таб., таб. нифедипин (коринфар, кордафен, адалат), каптоприл таб.,ерітінділер: лазикс (фуросемид) 1%-2-4мл, клофелин 0,01%- 1мл, изотоникалық натрий хлорид ерітіндісі, дроперидол 0, 25%-1-2мл, магний сульфаты 25% – 10мл, - клофелин0,01%- 1мл, эуфиллин 2,4%- 20 мл к/т; диазепам 10-20мг, пентамин 5%- 1мл, қолдың муляждары, ерітінділерді көктамырға енгізу үшін қолданылатын штатив
, пинцет, залалсыздандырылған мақта шариктері, этиль спирті 700, лейкопластырь, қолғаптар, бір реттік қолданылатын залалсыздандарылған шприцтер
-5мл, 10мл, 20мл, бір реттік қолданылатын система, зембілдер.
Іс-әрекет алгоритмі:
1) Дәрігерді шақырыңыз.
2) Таза ауамен қамтамасыз етіңіз;
3) бас жағын көтеріп жатқызыңыз.
4) шүйдесіне және балтырына қыша қазазын қою
5) жылытқышты аяғына қойыңыз және қолына ыстық ванна жағдайын жасаңыз ;
6) маңдайына суық компресс қойыңыз;
7) иньекцияға арналған дәрілік заттарды дайындаңыз:
Криздің нейро- вегетативтік түріндегі дәрігердің тағайындауы:
1) нифедипин (коринфар, кордафен, адалат)10мг тіл астына беріңіз
2) лазикс (фуросемид) 1%-2-4мл к/т;
3) клофелин немесе (клонидин) 0,01%- 1мл к/т баяу 5 минут сайын 20мл натрий хлоридтің изотоникалық ертіндісінде;
4) дроперидол 0, 25%-1-2мл изотоникалық ерітіндіде к/т;
5) тұрақты тахикардияда -анаприлин 1таблетку(40мг) тіл астына;
Криздің сулы-тұзды түрінде (криздің екінші түрі, норадреналдік):
1) лазикс (фуросемид) 1%-2-4мл к/т бір реттік;
2) нифедипин 10мг тіл астына немесе каптоприл тіл астына немесе ішке ;
3) клофелин0,01%- 1мл к/т баяу 5 минут сайын 20мл изотоникалық натрий хлорид ертіндісінде;
4) эуфиллин 2,4%- 20 мл к/т;
Криздің тырысу түрінде:
1) диазепам 10-20мг к/т баяу 0,9%-10мл натрий хлорид ертіндісінде тырысу жойылғанша;
2) магния сульфат 25% - 10мл к/т өте баяу!
Сол жақ қарыншаның жедел жеткіліксіздігімен асқынған гипертоникалық кризде :
1) пентамин 5%- 0,3-0,5мл 20мл натрий хлоридтің изотоникалық ерітіндісінде к/т баяу,
артериальды қан қысымын және жалпы жағдайын бақылай отырып .
Криз кезінде артерияльды қан қысымын 20% дан төмен түсірмеу ұсынылады,
емдеу мекемесіне тасымалдау.
1)науқастың жағдайын үнемі қадағалаңыз.
Ескерту:
1) Криз кезінде артериялық қан қысымын 20% дан төмен түсірмеу ұсынылады,
емдеу мекемесіне тасымалдау.
2)дәрілік заттарды артериялық қан қысымын қадағалай отырып енгізіңіз!
Стенокардия ұстамасы кезінде жедел көмек көрсету.
Мақсаты: ауырсыну ұстамасын басу
Көрсеткіші: стенокардия ұстамасы.
-ауру сипаты: қысып, күйдіріп, жаншып.
-пайда болу шарттары:физикалық және эмоционалық күш түскенде, тыныштықта және ұйқы кезінде, ЖИА вазоспастикалық түрінде және созылмалы ЖИА ұзаққа созылған түрінде .
-Ұзақтығы - 2-15 минут.
- Орны: төс сүйегінің артында ,сол қолға, (сирек оң қолға), мойынға, жақ астына, иыққа,сол жақ жауырынға.
Қарама –қарсы көрсеткіштері:
Мүмкін болатын асқынулары:
Қажетті заттар: лоток, дәрілік заттар, этиль спирті 700,нитроглицерин таб. 0,0005,
нифидепин таб.10 мг, корвалол (валокордин)- тамшылар,қыша қағаздары .
Іс-әрекет алгоритмі:
1. Науқасты тыныштандыру, корвалол (валокордин) беру — 30-40 тамшы ішке.
2. Кеуде тұсының ауырсынуын жою қажет.
3.Дәрігердің келуіне дейін үйдегі тыныштандыратын (валериана),алдандыратын ( ауырсыну орнына қыша қағазын қою) дәрілерді беру.
4. Тіл астына ниттроглицерин беру (1 таблетка немесе 1% ертіндеден 1-2 тамшысын қантқа, валидолға тамызып беру.
5. Көмектеспеген жағдайда 2-3 минуттан кейін қайталап нитроглицерин 0,0005 мг таблеткасын тіл астына беру.
6.Нитроглицеринді 5-10 минут сайын екі – үш рет қайталап беру көмектеспесе тез жедел жәрдем шақыру керек, , 1% ертіндіден 3-10 тамшысын тіл астына тамызу керек немесе нитроглицеринді ауыз қуысына 3 ретке дейін шашу керек.
3-15 капель Вотчала под язык, -нифидепин 10 мг ( 1 драже) под язык.
7. При отсутствии эффекта после этого в течение 10 минут вводится промедол 1-2% раствор 1 мл
п/к , или-омнопон 1-2 % раствор 1 мл п/к.
Примечание:
- Если в течение последующиих 10 минут нет эффекта, то состояние оценивается
как ангинозныз статус, в этом случае следует преположить развитие инфаркта
миокарда
Миокард инфарктісі кезінде жедел көмек көрсету.
Мақсаты: ауру сезімін басу ;
Көрсеткіштері: ЖКС, инфаркт миокард;
Қарама- қарсы көрсеткіш: жоқ
Асқынулары:жедел өкпе текті жүрек, кардигенді шоқ, қарыншалардың фифриясиясы
Қажетті заттар: сабын,бір рет қолданылатын сүлгі, ақ жаймалар,кушетка,адам фантомы,танометр,фанендоскоп,оттегі жастықшасы,қысқыш, марлы салфеткасы,таблетка нитроглицерин,аспирин, анаприлин таблеткасы, стакан суымен, изотоникалық натрий хлориді,дәрілердің ерітінділері: фентанил 0,005% –2мл, промедол 2% -1-2мл,
дроперидол 0,25%-1-2мл, cтрептокиназа- 1500000ЕД, гепарин- 5000ЕД, лидокаин 2%-2мл, магний сульфаты 25% – 10мл, дофамин 4% – 5мл (200мг), 400,0 мл реополиглюкин
немесе 5% глюкоза ерітіндісі, верапамил 5-10мг, АТФ 1-2мл 1% ерітіндісі,қол муляждары,ерітінділерді көктамырға енгізу үшін қолданылатын штатив,пинцет, залалсыздандырылған мақта шариктері, этиль спирті 70%, лейкопластырь, бір реттік қолданылатын қолғап, бір реттік қолданылатын щприцтер-5 мл, 10 мл.
Іс- әрекет алгоритмі :
Науқасты жайлы жатқызыңыз
Толық физикаалық және психикалық жағынан тыныштандырыңыз;
Қысып тұрған киімдерін босатыңыз;
Таза ауаның болуын қамтамасыз етіңіз;
Тез арада дәрігерді шақырыңыз;
Аспириннің 0,25-0,35 г беріңіз;
Оксигенатерапия
Инъекцияға арналған дәрілерді дайындаңыз;
Дәрігердің тағайындауы бойынша:
1) анаприлин 10-40мг тіл астына ;
нейролептоанальгезия:
2)фентанил 0,005%–1мл + дроперидол 0,25%-1- до 4мл –ді 10мл изотоникалық
натрий хлорид ерітіндісі немесе морфин1%1мл + дроперидол 0,25%-1-мл,10 мл изотоникалық натрий хлорид ерітіндісін көктамырға;
3) стрептокиназа 700 000-1500000ЕД 200 мл –ден изотоникалық натрий хлорид ерітіндісін көктамырға тамшылатып енгізу.
4) гепарин- 5000ЕД к/т тездетіп, кейін сағатына 100 ЕД к/т тамшылатып
Ескерту:
Кардиогенді шок кезінде жедел көмек көрсету.
Мақсаты: Артериальдық қан қысымын көтеру.
Қажетті заттар: танометр, фонендоскоп, оттек баллоны, маска, дәкеден жасалған салфетка, залалсыздандырылған : бір реттік шприцтер, к/т тамшылатып құюға арналған системалар, дәрілік заттар, мақта түйіршіктері, этил спирті 700, байлам.
Іс-әрекет алгоритмі:
1. дәрігер шақыру;
2.науқасты көлденен жатқызып, аяғын жағын 200 көтеру;
3.пульсті санап, АҚҚ өлшеу;
4. ылғалды оттек беру,
5. 2-5 мг морфин к/т , 30 мин кейін қайталап енгізу н/е 0,005 % - 1-2мл фентанил ерітіндісін;
6. гепарин 5000 ЕД к/т бірден енгізу;
7. 0,25 г аспиринді шайнап жұту;
8. 0,9 % - 200 мл натрий хлор ерітіндісін 10 мин ішіне к/т тамшылату;
9. дофамин 200 мг в 400 мл 5% глюкоза ерітіндісін к/т тамшылату:
10.аурухананың жан сақтау бөліміне жатқызу н/е кардиология бөлімінің интенсивті палатасына жатқызу ;
11. науқасты басын көтеріп зембілге жатқызып тасымалдау;
Асқазаннан қан кеткендегі жедел көмек көрсету.
Мақсаты: қан кетуді тоқтату, АҚМ толтыру.
Көрсеткіші: құсығы кофе түстес(шоколад түстес), қара май тәрізді нәжіс(мелена)-қара түсті.
Қарама-қарсы: орнынан тұруға, шұғыл қыймылдауға, тамақ ішуге, су ішуге, темекі шегуге, дәрі ішуге болмайды.
Асқынулары: өмірлік маңызды мүшелерде қайтымсыз өзгеріс болуы мүмкін.
Қажетті заттар: кушетка, мұзды жылтқыш, залалсыздандырылған материал, залалсыздандырылған лоток,дәрілер, жгут(байлам), шприцтер, система; этил спирті 700, мақта шариктері;
Іс-әрекет алгоритмі:
1. дәрігер шақыру;
2.пациентті көлденең жастықсыз жатқызу;
3.абсолютты тыныштық беру;
4.су ішуге, тамақ ішуге,дәрі ішуге тыйым салынады;
5.асқазан тұсына мұзды мұйық қою;
6. 5% р-р аминокапрон қышқылын ас қасықпен қайталап беру;
7.құсқан кезде көмек беруге керекті заттарды дайындау;
8 пульсті санап, АҚҚ өлшеңіз;
9.(дәрігер тағайындауымен) енгізілетін заттарды дайындау:
10.аминокапрон қышқылы 5%-100 мл,
11.этамзилат (дицинон)12,5%-2 мл.
12.адроксон 0,025%-1мл.
13.викасол 1% -1 мл,
14. хлористі кальций 10%-10 мл,
15.полиглюкин + қаналмастырушылар
Ескерту:
- хирургия бөліміне зембілмен тасымалдау;
- гемодез, реополиглюкин салуға болмайды(тромбтарды ерітуі мүмкін);
Бауыр шаншуының ұстамасы кезіндегі жедел көмек көрсету.
Мақсаты: ауырсынуды жою.
Қажетті заттар: танометр, фонендоскоп, залалсыздандырылған:бір реттік шприцтер, мақта шариктері, этиль спирті 700, жгут, қолғаптар, дез ерітіндідегі пинцет, лоток, дәрілік заттар: 2 мл но-шпа, папаверин 2%-2,0 мл, атропин 0,1%- 1,0 мл, 10 мл 2,4% или 1 мл 2,4% эуфиллин ертіндісі, 10 мл 40% глюкоза ертіндісі, 2,0 мл 1% морфин ертіндісі және 0,5-1 мл 0,1% атропин ертіндісі.
Іс-әрекет альгоритмі:
1. науқасқа физикалық және психикалық тыныштық беру және қатаң төсек режимі;
2. 2 мл но-шпа б/е, папаверин 2%-2 мл б/е, атропин 0,1%-1,0 мл б/е;
3. 5,0 мл баралгин к/т енгізу;
4. 2,4%-10 мл немесе 24% -1 мл эуфиллин ертіндісін 40%-10 мл глюкоза ертіндісімен к/т 5 минут ішінде жәймен енгізу;
5. 1%-1-2 мл морфин ертіндісін және 0,1%-0,5-1 мл атропин ертіндісін т/а енгізу;
6. пациенттің жалпы жағдайын бақылау;
9. хирургия бөліміне жатқызу.
Бүйрек ұстамасы кезіндегі жедел көмек көрсету.
Мақсаты: «бүйрек шаншуы» ұстамасын жою
Көрсеткіші: ауырсынуды жою және зәрдің дұрыс шығуын қамтамасыз ету.
Қарама-қарсы көрсеткіші: жоқ
Мүмкін болатын асқынулар: жедел обструктивті пиелонефрит,жедел бүйрек жеткіліксіздігі, созылмалы калькулезді пиелонефрит, калькулезді гидронефроз, нейрогенді артериальды гипертензия, созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі.
Керекті заттар: бір реттік шприцтер, бір реттік система, мақта шариктері, спирт70 градусті, аналгин 50%-2мл, баралгин 5мл, атропин 0,1%-1мл,платифиллин 0,02%-2мл,но-шпа 2%-2мл, папаверин 2%-2мл,штатив, грелка жылы сумен, ваннаға арналған ыстық сумен таз(судың температурасы 40-50 градус).
Іс-әрекет алгоритмі:
1.науқасты тыныштандырып жатқызыңыз;
2.көп мөлшерде жылы сұйықтық беріңіз;
3.беліне жылтқыш , аяғына ыстық ванна беріңіз;
4.инъекцияда салатын дәрілерді дайындаңыз:
Дәрігер тағайындауымен салыңыз:
1.атропин сульфат 0,1%- 1мл б/е,
2. немесе папаверин гидрохлорид 2 % - 2мл б/е,
3.немесе но-шпа 2 %- 2мл б/е,
4.немесе платифиллин гидротартрат -0,2 %-1-2мл б/е,
5.немесе аналгин 50%-2мл б/е,
6.немесе баралгин 5мл к/т, б/е,
Ескерту:егер ұстамаға жылы су процедуралары , спазмолитиктер, аналгетиктер көмектеспесе,наркотикалық дәрілер,новокаин блокадасы қолданылады.Ауруханада емделуге жедел жатқызу.

Гиперкликемиялық комада жедел көмек көрсету.
Мақсаты: Науқасты комадан шығарып, жалпы жағдайын жақсарту.
Көрсеткіші: Сомноленция, сопор, кома, тахипноэ, тахикардия,артериялық гипотония, дегидратацияның клиникалық көрсеткіші (шырышты қабықтары құрғақ, олигоурия) жүрек айну, құсу, іштің ауруы, ацетон иісі. Комадағы қант мөлшері 19,4 ммоль/л. Бикарбонаттар 20мэкв/л. Анионды айырмашылығы 12 мэкв/л.
Қарама – қарсы көрсеткіші: жоқ
Мүмкін болатын асқынулары: терең веналардың тромбозы, артери- асперациялық пневмония, мидың ісінуі, өкпе ісінуі, инфекция, эрозиялы гастрит, жедел тыныс алу жеткіліксіздігі, олигоурия және бұйрек жеткіліксіздігі.
Терапиялық асқыну: ми және өкпе ісінуі, гипогликемия, гипокалиемия, гипонатриемия, гипофосфатемия.
Керекті құрал жабдықтар: 10% хлорлы калий ерітіндісі, жылдам әсер ететін инсулин, изотоникалық натрий хлориді ерітіндісі, штатив, стерильді қолғап, стерильді мақта шариктері, 70% этил спирті, лейкопластырь, пинцет, 5,10,20 мл бір рет қолданылатын шприц, система, зеңбіл, тонометр, фонедоскоп, марлі салфеткасы.
Алгоритм іс – әрекеттері:
Науқасты тез арада жерге жатқызып, таза ауамен қамтамасыз етіңіз.
Науқастың жағдайын бағалаңыз: пульс, артериялық қан қысымын, тыныс алу жиілігін,тері жамылғысын, есін, мүмкін болса туысқандарынан сұраңыз (қант диабетімен ауыратындығын, қандай препарат қабылдағанын , не жегенін стресты жағдайда болғандығын, инфекциялық ауруларын, жарақаттарын).
Экспресс әдіспен қан мен зәрдегі қант пен ацетонды анықтыңыз.
Тез арада дәрігерді шақырыңыз
Инекция жасауға препараттарды дайындаңыз.
Диабеттік кома диагнозы қойылған соң емі сағаттан жүргізіледі.
Дәрігер нұсқауы бойынша енгізіңіз:
1 – ші сағат ішінде:
Көк тамырға тамшылатып натрий хлоридының изотоникалық ерітіндісін жалпы көлемі 1500 мл.
Қысқа әсерлі иинсулин -12 ЕД 500мл натрий хлоридының изотонткалық ерітіндісімен бірге көк тамырға тамшылатып 1 сағат ішінде.
Егер қанның рН -7,0ден аз болса, натрий бикарбонатының енгізеді. 100 мл / сағат саппен енгізеді. Натрий бикарбонаты 11,9 ммоль-ге сәйкес 1 сағат ішінде енгізілетін сұйықтықтың көлемі 1,5 л аспау керек.
2-ші сағат ішінде:
NaGI изотоникалық ерітіндісін енгізу жалғасады.
1 сағат ішінде көк тамырға инсулин 12 ЕД- 500 мл нартий хлоридының изитоникалық ерітінлдісімен бірге
Физиологиялық ерітіндімен бірге хлорлы калий ерітіндісі (10% -15,0)
Осы дозамен хлорлы калий 4-5 сағат ішінде әр сағат салынады. 2-ші сағатта енгізілетін сұйықтықтың көлемі 1 л. Сондықтан сағат сайын 0,5 г.
Егер 1-ші сағат ішінде натрий бикарбониты енгізілсе, онда 2-ші сағатта қосымша хлорлы калий енгізіледі 1-1,5 г (10-15мл -10% ерітінді ).
Келесі кесте ұсынылады:
1-ші сағатта 1-2 л сұйықтық енгізіледі.
2-ші сағат және 3 сағатта 500 мл
Сондықтан әр сағат сайын 250 мл
Алғашқы 24 сағатта сұйықтықтың жалпы көлемі 4-7л
Қолдағы глюкоза көлемін әр сағат сайын анықталуы керек.
Ескерту:
Метаболикалық ацидоздың емі жүрек қан тамыр жүйесінің және тыныс алу жүйесінін функциясын жақсартуға, қанды оттегімен қамтамасыз ету. Тындермен мүшелердің микроцеркуляциясын және перфузиясые қалпына келтіру ге бағытталуы керек.
Диабеттік кома: Жүктілікке дейін.
Қант диабеті ақырын дамиды және аурудың басқа кезінде науқастарға білімбей өтеді. Жүктілік кезінде анықталады көбінесе жүктіліктің II- ші жартысында. Дерт бұл кезеңінде тез үдейді және жүктілер стационарға ауыр халде түседі.

Гипогликемиялық комадағы жедел көмек көрсету.
Мақсаты:комадан шығару, қандай қант төмендеуінен байланысты науқастың жалпы жағдайын жақсарту.
Көрсеткіші: жартылай немесе толық есін жоғалту, қандаңғы глюкозаның төмендеуінен инсулинді көп енгізу.
Қарама – қарсы көрсеткіші: жоқ.
Асқынуы: қауыпты асқынуы- ми ісіну ол менингиальді симптомдармен , құсумен, гипертермиямен, тыныс алу мен жүрек жүмысын бұзылуымен көрінеді.
Керекті құрал жабдықтар: 40%-20,0-80,0 глюкоза ерітіндісі, немесе 1,0-1,5 л 5% глюкоза ерітіндісі, глюкометр 150-200мг, аминолон, кавиритон, церенбролизин, штатив, пинцет, стерильді мақта шариктері, 70%спирт, лейкопластер, қолғап, бір рет қолданылатын2,5,10,20мл шприц, система зеңбіл, фантом адам муляжы, кушетка, тонометр, фонедоскоп қыша қағазы, жылытқыш, марлі салфеткасы

Іс-әрекет алгоритмі:
Жеңіл гипогликемиялық жағдайды жою үшін (есі сақталған) науқасқа 20 г глюкоза (1 стакан жеміс шырыны немесе лимонад; немесе 4-5 түйір қант немесе 5-6 леднции немесе конфет) беру қажет. Гипогликемиялық жағдай басылмаса,тағы қайталап беру қажет(5-10 минуттан кейін) . Ұстама басылғаннан кейін баяу сіңетін тамақ ішу қажет, ұстама қайталамау үшін.
Естен танған ауыр гипогликемиялық жағдайда:
1. тез арада дәрігер шақыру;
2.дәрігер тағайындауы бойынша 40%-40-80 мл глюкоза ертіндісін к/т бірден енгізу ,
көмектеспксе глюкозаны қайталап енгізу керек..
3. егер есіне келмесе 5%- 1-1,5 л глюкоза ертіндісін к/т бірден енгізу.
4. гликемия мөлшері әрбір 30 минут сайын өлшенеді.Гликемияны 6,0-9,0 мм/л.мөлшерінде ұстау керек.
5. қарқында жүргізілген шарадан кейін есі 15-20 минуттан кейін кіреді.
6.егер науқас есіне келмесе ,г гидрокортизон ертіндісін 150-200 мгмөлшерінде к/т немесе б/е енгізеді.
7. гипогликемиялық комадан шыққаннан кейін ОЖЖ клеткаларында қан айналымды және белок және углевод зат алмасуын жақсартатын дәрілер енгізу керек.(глютамин қышқылы , аминолон, кавинтон, церебролизин и т.б.).
Ескерту:
1.Гипогликемиялық кома кезінде инсулин енгізу науқас өміріне қауіпті.
2. Гипогликемиялық кома жүктілікке дейін. Жүктіліктің әр мерзімінде күшеюі мүмкін, әсіресе 11 жартысында.
3. Диабетпен ауыратын науқас жүктіліктің барлық кезеңінде инсулин мөлшерін реттейтін дәрігердің қатаң бақылауында болуы керек.
Анафилактикалық шокта жедел көмек көрсету.
Мақсаты: шокты болдырмау,тыныс алуды және мүшені қанмен қамтамасыз етуді қалпына келтіру
Көрсеткіші:
Қарама-қарсы көрсекіші: жоқ
Мүмкін болатын асқынулары: жедел көмекті уақтылы көрсетпеуде,негізгі мүшелердің функциясының төмендеуі,жүрек қызметінің бұзылуы,өлім.
Кеш кездесетін асқынулар: (аллергииялық миокардит,гепатит,гломерулонефрит,неврит,жүйке жүйесінің диффузды зақымдануы),науқастың өліміне себеп болады.Шоктан кейін 1-2 аптадан соң бронх демікпенсі,қайталанған есекжем,Квинке ісігі пайда болады,ал дәрілік аллергендермен жиі байланыста болса-«коллагенді аурулар»(жүйелі қызыл волчанка,түйінде периартерит).
Қажетті заттар: көк тамырдан ерітінділерді құюға арналған штатив,пинцет,залалсыздандырылған мақта шариктері,этиль спирті 70%,лейкопластырь,залалсыздандырылған қолғап,бір реттік шприцтер-5мл,10мл,20мл,бір реттік система,зембіл,тонометр,фонендоскоп,марлі салфетка,0,1% адреналин ерітіндісі,жылытқыш,мұзды мұйық,1%-1мл мезатон ерітіндісі,преднизалон,1% димедрол,тавегил ерітіндісі немесе 2% супрастин ерітіндісі,5% глюкоза ерітіндісі,0,2%-2мл норадреналин ерітіндісі,2,4%-10 мл эуфиллин ерітіндісі,0,05%-1мл строфантин ерітіндісі.
Іс-әрекет алгоритмі:
Тез арада реакция шақыратын аллергенді тоқтату;
Науқасты кушеткаға жатқызу (басын төмендету),басын бір жағына бұру тіліне тұншықпау үшін және құсығына тұншықпау үшін,төменгі иегін алға жылжытыңыз,тіс протезін анықтау;
Инъекция салатын орыннан жоғары жгут байлау (25минутқа),егер антиген аяқ-қолына салынса;
Тезарада дәрігер және реанимация бригадасы шақырылады
Тіл астына (тамырды іздеуді жоғалтпау үшін)
Адреналин 0,3-0,5 мл 0,1 % ерітіндісін бұлшықетке енгізіңіз (балаларға 0,05-0,1 мл /жасына), адреналинді физерітіндімен 10 рет ерітіп (0,01% ерітіндіалу үшін ) көктамырға енгізу
Дәріні енгізген аймақта адреналин 0,2-0,3 мл 0,1% ерітіндісімен 4,5 мл физ.ерітінді және аллергеннің алдын алу үшін мұзды мұйық қою
Аллергеннің түсуінің алдын алу үшін физиологиялық ерітінді және мұзды мұйық қою
Науқасты жылылаңыз,жылытқыш, жылы тамақтандыру
Бөлмені ылғалды ауамен желдетіңіз;
Дәрігердің тағайындауымен:
0,3-05 мл 0,1% адреналин ерітіндісін 0,2% норадреналинді теріастына енгізіңіз немесе дененің әр бөлігіне әрбір 10-15 минут сайын1% мезатон салу
Егерде науқастың жағдайы жақсармаса көктамырға баяу 0,5-0,1 мл 0,1 % адреналинді 20 мл изатоникалық натрий хлорид ерітіндісі немесе 40% глюкоза ерітіндісін енгізу.
Егер бұл іс-әрекет нәтижессіз болса, көктамырға тамшылатып 300мл 5% глюкоза ерітіндісі және 1-2 мл 0,2 % норадреналин (немесе 1% мезатон ),120мг –ға дейін преднизалон енгізу
Антигистаминді препараттарды 1% димедрол немесе тавегил немесе 2% супрастин ерітінділерін бұлшықетке ,көктамырға қанайналым қалпына келген соң салады, себебі олар АҚҚ төмендетеді.
Бронх тарылғанда : эуфиллин 2,4%- 10 мл . Көктамырдан 10 мл натрий хлоридін изототоникалық ерітіндіде
Егер комплексті ем көмектеспесе , тракосстомия жасау керек
Қатты қозу , тырысу байқалса- дроперидол 1-2 мл көктамырға салу
Пенициллин салғаннан кейінгі анафилактикалық шок кезінде- пенициллиназа 100000 ЕД бұлшықетке+ 2мл изотоникалық ерітіндіде натрий хлорид
Өкпе ісінгенде - строфантин 0,05% - 5мл көктамырға + 40% глюкоза ерітіндіде эуфиллин 2,4% -10мл .120 мг преднизалон.
Ісіну қатты байқалған кезде (өкпе ісігі ) жоғарғы осматикалы қысымы бар ерітінді құю керек (активті плазма, натрий хлориді реополиглюкин , изотоникалық ерітінділер)
1 аптаға дейін бақылауға алу
Егу жұмысы аяқталғаннан кейін системаның зажимін бекітіп, көктамырдан инені алыңыз, 3 мақта шаригін дайындай отырып спиртке 3-5 минут малыңыз. Қан ағу болмау үшін науқастың қолын бүгуін сұраңыз.
Системадан инені ажыратып , қолданылған мақта шариктерін, қолғаптарды КБУ-ға салыңыз.
Қолыңызды жуыңыз,кептіріңіз
Квинке ісінуі кезіндегі жедел көмек көрсету.
Мақсаты: тыныс алу және қан айналым жұмысының жедел бұзылуын жою : қанға дәрілік аллергеннің түсуін тоқтату; организмнің маңызды функцияларын қолдау .
Қажетті заттар: оттек балоны, маска,дәке салфеткасы, танометр, фонендоскоп, залалсыздандырылған:бір реттік шприцтер, мақта шариктері, этиль спирті 700, жгут, қолғаптар, дезерітіндідегі пинцет, лоток, дәрілік заттар: 0,1%-0,5 мл адреналин, 90-120 мг преднизолон, 0,9% натрий хлорид ерітіндісі, 2% - 2,0мл супрастин ерітіндісі немесе тавегил, 10% - 10 мл кальций хлорид ерітіндісі, 2,0 мл лазикс.
Іс-әрекет альгоритмі:
1. аллергенмен байланыс үзу. Егер аллергиялық реакция жәндік шаққанда немесе дәрі енгізілген де болса, байланыс болған жерден жоғары жгут байлау. (егер аяқ-қолын жәндік шақса немесе дәрі енгізілсе).Егер дененің басқа жерін жәндік шақса, суық компресс қойылады;
2.аяқ жағын көтеру;
3. ылғалды оттек беру;
4. 0,1 %-0,5 мл адреналин тері астына енгізу;
5. 90-120 мг преднизолонды , 0,9% - 10,0 мл натрия хлорид ерітіндісімен к/т енгізу;
6. 2,0 мл 2% - 2,0 мл супрастин немес тавегил еретіндісін бұлшық етке енгізу;
7. 10% - 10 мл кальций хлорид ерітіндісін к/т бірден енгізу;
8. 2,0 мл лазикс, 0,9% - 10,0 мл натрий хлорид ерітіндісімен к/т енгізу ;
9. аурухананың жан сақтау бөліміне тез арада жатқызу.
Дауыс дірілінің өткізгіштігін анықтауды жасап көрсетіңіз.
Мақсаты: дауыс дірілінің өткізгіштігін анықтау.
Көрсеткіші: крупозды пневмония, экссудативті плеврит,өкпе эмфиземасы,бронх демікпесі, абсцесс, өкпе туберкулезі, пневмоторакс.
Қарама-қарсы көрсеткіші: жоқ.
Асқынулары: жоқ
Керекті заттар: сабын, бір реттік сүлгі.
Жасап көрсету реті:
-Бөлме жылы және тыныш болуы керек..
-Тексерушінің қолы жылы ,тырнағы алынған болуы керек.
-Қолыңызды гигиеналық деңгейде тазалап жуыңыз.
-Науқастан киімін беліне дейін шешуін сұраңыз.
-Тексерілушінің алдында тұрыңыз.
-Алақаныңызды кеуде қуысының оң және сол бөлігінің симетриялы жеріне қойыңыз-алдынан 111 қабырғаға дейін.
-Дауыс дірілінің өткізгіштігін анықтаған кезде науқас сөзді қатты айтуы керек.
-Науқастан «Р» әріпі бар сөзді айтуын сұраймыз, мысалы «трактор», «қырық төрт».
-Кейін науқастан арқамен бұрылуын сұраймыз.
-кеуде қуысының артынан алақаныңызды жаурын үстіне ,жаурын ортасына 2 рет, жаурын астына қойыңыз.
-. Тағыда науқастан «Р» бар сөзді айтуын сұраңыз, мысалы «трактор», «қырық төрт».
-Дауыс дірілінің өткізгіштігін анықтаңыз.
Ескерту:
-Дауыс дірілінің өткізгіштігі дауыстың тембрына және кеуде қуысынығ қалыңдығына ғана емес дауыс дірілінің өткізгіштігі өзгертетін өкпедегі патологияға да байланысты. Өкпенің белгілі бөлігінде тығыз орта болса (мысалы,сұйықтық, қабыну ошағы, қысылған өкпе) дауыс өткізгіштігі күшейеді.
-Дауыс дірілінің өткізгіштігі азаяды немесе жойылады-плевра қуысына ауа немесе сұйықтық толғанда, плевра ісіктерінде.
--Дауыс дірілінің өткізгіштігі өкпенің барлық үстінен беркелкі әлсіреген өкпе эмфиземасында.
--Дауыс дірілінің өткізгіштігі күшейді, егер өкпеде ірі ошақты тығыздалу болса,және өкпе ұлпасында ауа азайса, мысалы крупозды пневмонияда, өкпе инфарктісінде,толық емес компрессионды ателектазда, өкпеде қуыс пайда болғанда, ( абсцесс, туберкулезді кавернада), егер қуыс үлкен болып ірі брохымен жалғасса және айналасында тығыздалған өкпе ұлпасы болса.
--Дауыс дірілінің өткізгіштігі жойылады-өкпе ұлпасы солғанда (толық ателектаз) брох қуысы толық пітелгенде,мысалы,ісікпен немесе ұлғайған лимфа түйіндерімен қысылғанда

Өкпенің салыстырмалы перкуссиясын жасап көрсетіңіз.

Өкпенің салыстырмалы перкуссиясы:
Мақсаты: өкпе ұлпасы және плевра қабатындағы патологиялық өзгерістерді анықтау.
Көрсеткіші: пневмония, туберкулез, ісік, ателектаз, өкпе инфаркті, экссудативті плеврит, гидраторакс, гематоракс, өкпе эмфиземасы, пневмоторакс, абцесс, өкпе туберкулезі.
Қарама-қарсы көрсеткіші: жоқ.
Асқынулары: жоқ.
Керекті заттар: сабын,бір реттік орамал,орындық.
Жасап көрсету реті:
1. Бөлме тыныш және жылы болу керек.
2. Тексерушінің қолы жылы және тырнағы алынған болу керек.
3. Қолыңызды гигиеналық дәрежеде жуыңыз.
4. Науқастың киімін беліне дейін шешуін сұраңыз.
5. Тексеретін адамның алдына тұрыңыз.
6. Алдынан: қалақша саусақты бұғана үстіне қойыңыз.
7. Ортаңғы бұғана сызығы бойынша оң жақ және сол жақ қабырға аралықтан III қабырғаға дейін перкуссия жасаңыз.
8. Алдыңғы қолтық асты сызықпен оң жақ және сол жақ VI-VII қабырға аралықпен симметриялы перкуссия жасаңыз.
9. Артынан: ”қалақша” саусақты жауырын үстіне қойыңыз, жауырын ортасына,жауырын астына 2 рет қойыңыз, оң жақ және сол жақ бөлігінің симметриялы жерлеріне қойыңыз.
10.Перкуторлық дыбыстың сипатын бағалаңыз.
Ескерту:- салыстырмалы перкуссия - симметриялы мүшелерді салыстырмалы жасағанда естілетін перкуторлық дыбыстың ерекшеліктеріне негізделген тәсіл
-Қалыпты жағдайда өкпе үстінен анық өкпе дыбысы естіледі.
Өкпе ауруларында перкуторлық дыбыс өзгереді.
Бәсең тынықталған-өкпе ұлпасы тығыздалғанда.
Тұйық перкуторлық дыбыс - плевра қабатына паталогиялық сұйықтық толғанда.қорап дыбысы-өкпе эмфиземасында, тимпаникалық өкпеде қуыс пайда болғанда.



Өкпені тындау әдісін жасап көрсетіңіз.
Өкпені тыңдау:
Мақсаты: Өкпенің барлық үстінен(негізгі және қосымша) тыныс алу шуларын анықтау және бағалау.
Көрсеткіші: Бронх – өкпе аурулары, жүрек тамыр жүйесі, превра аурулары.
Керекті заттар: Сабын, бір реттік сүлгі, орындық, кушетка, төсек жаймасы.
Жасап көрсету реті.
- Бөлме жылы және тыныш болуы керек.
-Тексерушінің қолы жылы, тырнағы қысқа болуы керек.
-Қолыңызды тазалап жуыңыз.
-Науқас беліне дейін шешіну керек.
-Тыныс алу шуларын тындау, науқастың жағдайына байланысты отырғызып, тұрғызып, жатқызып жүргізіледі.
-Фонендоскоп жылы болу керек және дұрыс жұмыс істеу керек.
-Өкпені тыңдау алдынан, екі бүйірінен және артынан жүргізіледі.
-Фонендоскопты науқастың кеудесінің оң және сол жақ бөлігінің бірдей жеріне (симетриялы)
және тығыз қойыңыз (салыстырмалы аускультация).
Жүрекке перкуссия жасау әдісін жасап көрсетіңіз.
Диагностикалық мәні;
Мақсаты: жүректің салыстырмалы шекарасын анықтау;
Көрсеткіші: жүрек аурулары;
Қарама-қарсы көрсеткіші: жоқ;
Асқынулары: жоқ;
Керекті заттар: сабын,бір реттік сүлгі,кушетка,төсек жаймалары;
Іс-әрекет алгоритмі:
1) Бөлме жылы және тыныш болу керек;
2) Тексерушінің қолы жылы,тырнағы қысқа алынған болуы керек;
3) Қолды гигиеналық деңгейде жуыңыз;
4) Науқастан киімін беліне дейін шешуін сұраңыз;
5) Науқастың оң жағында тұрыңыз;
6) Перкуссияны қабырғааралық бойынша ашық дыбыстан тұйық дыбысқа қарай жүргізіңіз;
7) Жүректің үш шекарасын анықтаңыз;
8) Перкуссияны науқастың жағдайына байланысты отырғызып,тұрғызып,жатқызып жасайды;.
Жүректің оң жақ шекарасы:
Оң жақ өкпенің төменгі шекарасын бұғана орта сызығымен VI қабырғаға дейін анықтаңыз;
1) Қалақша саусақты табылған шекарадан бір қабырғааралық жоғары қойып,анықтайтын шекараға паралелль қойып перкуссия жүргізіңіз (қ.ж IV қабырғааралық);
2) Қалақша саусақты төске қарай жылжыта отырып,тұйықталған дыбыс пайда болғанша тыныш перкуссия жүргізіңіз;
3) Саусақты анық дыбыс естілген жағынан белгілеңіз.Бұл жүректің салыстырмалы оң жақ шекарасы;
Жүректің сол жақ шекарасы:
1) Пальпация арқылы жүрек соғысын анықтаңыз;
2) Жүрек соғысы анықталған қабырғааралықпен (V қабырғааралық) алдыңғы қолтық сызығына қалақша саусақты паралелль қойып перкуссия жүргізіңіз
3) Қалақша саусақты V қабырғааралық бойынша алдыңғы қолтық сызығына қиғаш қойып,анық дыбыстан бәсең дыбысқа өткенше перкуссия жасаңыз;
4)Қалақша саусақтың дыбыс анық естілген жағынан белгілеңіз,бұл жүректің сол жақ шекарасы;
Жүректің жоғарғы шекарасы:
1) Қалақша саусақты II қабырғааралыққа көлденең қойып,төстің сол жақ шетінен 1 см сыртқа қойып,төмен қарай анық дыбыс бәсең дыбысқа өткенше перкуссия жасаңыз;
2) Қалақша саусақтың дыбыс анық естілген жағынан белгілеңіз,бұл жүректің жоғарғы шекарасы;
Ескерту:
Жүректің оң жақ шекарасы-қалыпты жағдайда IV қабырғааралықта төстің оң жақ шетінен 1-1,5 см сыртқа;
Жүректің сол жақ шекарасы-қалыпты жағдайда V қабырғааралықта 1-1,5 см ішке сол жақ бүғана орта сызығынан;
3) Жүректің жоғарғы шекарасы-III қабырғааралық тұсында;
Жүректі тындау әдісін жасап көрсетіңіз.
Жүректі тыңдау
Мақсаты: жүректің жұмысы кезінде пайда болган үндерді тыңдау және бағалау.
Көрсеткіші: аритмиялар,туа пайда болған және жүре пайда болған жүрек ақаулары,анемиялар,артериялды гипертезия,өкпе –жүрек жетіспеушілігі,миокардит,эндокардит,перикардиттер,кардиомиопатиттер,тиреотоксикозда
Қарама-қарсы көрсеткіші: жоқ
Асқынулары: жоқ
Керекті заттар: сабын бір реттік сүлгі,кушетка,төсек жаймасы.
Жасап көрсетер реті:
-бөлме жылы және тыныш болуы керек
-тексерушінің қолы жылы және тырнағы алынған болуы керек
-фонендоскоп жылы және дұрыс жұмыс істеуі керек
-қолыңызды гигиеналық деңгейде тазалап жуыңыз
-науқастың беліне дейін шешінуін сұраңыз.
-науқастың оң жағында тұрыныз.
-фонендоскопты спиртпен сүртіп науқастың денесіне тығыз басыңыз.
- жүрек клапындарын тындау жүргізілетін 5 негізгі тыңдау нүктелерін науқастан анықтаңыз .
-фоендоскопты тыңдау нүктелеріне қойыңыз:
a) жүрек ұшында митрльді клапын
б) 11 қабырға аралықта төстің оң жағында аорты клапына
в)11 қабырға аралықта төстің сол жағында өкпе артериясың клапыны
г )төстің семсер бөсіндісінің түбінде үш жақтаулы клапыны
д) III-IV қабырғаның төстің сол жақ шетіне бекітілген жерінде Боткин-Эрба нүктесі аорта клапына.

Приложенные файлы

  • docx 18531655
    Размер файла: 267 kB Загрузок: 1

Добавить комментарий